Performance: perspektywa ukraińska

Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie i pismo kulturalne "Fragile" zapraszają

23 lutego o godz. 18:00

na spotkanie z Juliją Poczynok, poświęcone światowemu i ukraińskiemu performansowi.

 

Podczas spotkania zostaną omówione słabo jak dotąd zbadane zjawiska w literaturze ukraińskiej - szczególny rodzaj sztuki performance, która łączy elementy werbalne, wizualne i wydarzeniowe, a także historia performance w sztuce europejskiej i amerykańskiej XX wieku - zwłaszcza te osobne tradycje, które w rezultacie doprowadziły do powstania "nowej sztuki".

Julija Poczynok skoncentruje się na rozróżnieniu happeningu i performance w literaturze. Rozważania teoretyczne będą odnosiły się do konkretnych przykładów performatywnego aktu współczesnej literatury ukraińskiej. Wybrane przykłady nie tylko przekonują o wystarczalności/ wydajności performatywnej literatury, ale także określają różne kierunki jej rozwoju.

Julija Poczynok - ukraińska krytyczka literacka, poetka, dziennikarka. Członkini Narodowego Związku Dziennikarzy Ukrainy (2013) i Towarzystwa Naukowego Szewczenki (2013), doktorantka w Katedrze Teorii Literatury i Literatury Porównawczej Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki. Pisze pracę na temat ukraińskiej poezji eksperymentalnej końca XX i początku XXI wieku. Obecnie odbywa staż naukowy w Katedrze Antropologii Literatury i Badań Kulturowych UJ. Pisze pracę naukową pt. „Eksperymentalizm jako kierunek kulturowo-artystyczny końca XX - początku XXI wieku”. Autorka książki poetyckiej „W stronę słońca” (2006) oraz książki krytycznej „Co będzie jutro?” (2013). Moderatorka licznych akcji literackich. Interesuje się teorią literatury, poezjografią, dziennikarstwem, krytyką literacką, postmodernizmem i awangardą, poezją eksperymentalną, sztuką współczesną, performatyką oraz kulturą nowych mediów. Urodzona w Tarnopolu; obecnie mieszka w Krakowie.
Wykład będzie ilustrowany archiwalnymi performansami.

  

23 lutego 2015 r., godz. 18:00

Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie ul. Mikołajska 2, 31-027 Kraków

 

Więcej informacji na facebookowej stronie wydarzenia, czyli tutaj.

Ukraiński maraton w Telewizji Polskiej

W środę 4 lutego kanał TVP Kultura rozpoczął emisję siedmioodcinkowego cyklu pt. "Zima, która nas zmieniła". Są to filmy znakomitej grupy dokumentalistów BABILON'13, która rejestrowała wydarzenia podczas ukraińskiego Euromajdanu. Dwa pierwsze odcinki zostały już zaprezentowane, w kolejne środy będzie można zobaczyć resztę. Są to bardzo osobiste, czasem wręcz intymne relacje ludzi, którzy wzięli udział w ukraińskiej Rewolucji Godności, płacąc za to często ogromną cenę.
Więcej informacji na temat cyklu  można znaleźć na stronie TVP Kultura.
Natomiast 18 lutego o godz. 23.45 TVP1 wyemituje film dokumentalny w reżyserii Wołodymyra Tychego "Nadija Sawczenko - Nasza Nadzieja" o ukraińskiej pilotce więzionej w Moskwie.
Oto ukraiński trailer filmu:


Wszystkie filmy w moim tłumaczeniu.

W niedalekiej przyszłości szykują się jeszcze kolejne emisje bardzo ciekawych filmów, ale na razie to tajemnica...

Wschód-Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy

Aneta Kamińska, poetka i tłumaczka, wydała kolejną antologię poezji ukraińskiej w polskim tłumaczeniu "Wschód-Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy". Tym razem są to wiersze poświęcone krwawym wydarzeniom na Ukrainie. Wśród autorów znajdują się zarówno wybitni i znani poeci, na przykład Hałyna Kruk, jak i ludzie, którzy po raz pierwszy chwycili za pióro, by w ten sposób odreagować traumę wojenną. Bez wątpienia to właśnie oni zmienią oblicze ukraińskiej literatury i sztuki, wprowadzając do nich wątki i style do tej pory nieobecne i nieznane. "Ta antologia wzięła się z bezsilności, - pisze Aneta Kamińska, - ale przyjemnie było obserwować, jak w trakcie pracy bezsilność stopniowo zamieniała się w siłę i przekonanie, że poezja jednak może i pomoże Ukraińcom w dojrzewaniu do Zachodu, Polakom w dojrzewaniu do Wschodu i spotkamy się gdzieś po drodze, lepsi, głębsi i mądrzejsi, żeby być dla siebie wsparciem i oparciem".
W drugiej części zbiorku opublikowane zostały wiersze polskich autorów inspirowane ukraińską rewolucją, m.in. Bohdana Zadury, Anety Kamińskiej i Radosława Wiśniewskiego.
A oto jeden z najbardziej wstrząsających utworów z antologii. Publikuję go dzięki uprzejmej zgodzie Autorki i Tłumaczki.

Hałyna Kruk / tłum. Aneta Kamińska

18 lutego 2014 roku

My wszyscy, Europo, jesteśmy tak głęboko zmartwieni,
                                                             że niektórzy nawet martwi.

Czyść częściej youtuby,

żeby tutejsze okrucieństwo nie raziło twoich obywateli.

Niektórzy z naszych nigdy cię nie zobaczą na własne oczy.

Ty też masz coś ze wzrokiem, Europo, uparcie nie widzisz

ich wybitych oczu i ran postrzałowych.

Niektórzy więcej nie będą mogli, Europo, nie gniewaj się,

nawet ręki ci podać (chyba że protezy!),

nawet dotknąć kultury twojej minionych wieków.

Strzeż swoich obrzeży, Europo,

żeby nie dotknęło cię przypadkiem,

wsłuchaj się, na wszelki wypadek, czy jeszcze krzyczymy

od uderzeń kolb, wojskowych butów i pałek.

Nasze dzieci wyrosną na złe, Europo,

nie dadzą wiary

histerycznym i łzawym twoim wiadomościom

o bezdomnych zwierzętach.

Wybacz im, Europo, nie dziw się im, my wszyscy tu jak zwierzyna –

odstrzeliwują nas, jak wściekłych, nabojami na wilki.

Co ty, Europo, robiłaś w tym czasie – zestawiałaś zaginionych i zabitych?

myłaś ręce? czekałaś na potwierdzenia? chowałaś się jak rzecz sama w sobie?

Dla miru – mir, dla muru – mur, tylko pieniądze nie śmierdzą.

I ofiary

nie są warte obrony, jeśli to nie gołębie?

"Teatr" z tryzubem

Październikowy numer polskiego miesięcznika "Teatr" prawie w całości poświęcony jest teatrowi na Ukrainie. Zaprezentowane zostały w nim różne wizje sceny, a także różne sylwetki współczesnych ukraińskich reżyserów teatralnych i dramaturgów. Autorami artykułów są wybitni ukraińscy teatrolodzy i krytycy teatralni. W numerze znalazł się także mój tekst o kulturze ukraińskiej sprzed i w czasie Majdanu.
Oficjalna prezentacja tego numeru pisma odbędzie się w Teatrze Powszechnym 26 października o godz. 19.30 w ramach debaty "Teatr rewolucji? Rewolucja teatru?' W dyskusji udział wezmą Natalia Worożbyt, Pawło Jurow i ja, a prowadzić ją będzie Jacek Kopciński i Joanna Wichowska.

Tylko dla dorosłych...

Szkic spektaklu Zbombardowani Sary Kane otworzy 9 i 10 października 2014 r. pierwszy teatralny sezon Pierwszej sceny współczesnej dramaturgii „Drama.UA” we Lwowie. Będzie on nosił wiele mówiący tytuł Wojna.

Inscenizacja Zbombardowanych ma być nowym sposobem współpracy z publicznością. Sezon teatralny zainicjuje szkic spektaklu, który w ciągu kolejnych miesięcy, dzięki dyskusji z widzami, nabierze kształtów pełnowartościowego przedstawienia. W projekcie biorą udział znakomici lwowscy aktorzy: Anastasija Pereć, Ołeh Stefan i Jarosław Fedorczuk. Reżyseruje – Pawło Arje.

Poniżej trailer przedstawienia. Uwaga! Tylko dla dorosłych.

Źródło: materiały prasowe Mystećkiej Majsterni „Drabyna", autor zdjęcia i trailera: Wołodymyr Stećkowicz

Krakowski "Mit Galicji"

Galicja – mityczna kraina? Marka, za pomocą której można sprzedać wszystko? Każdy ma inne wyobrażenia na temat Galicji. Jest ona dziś szczególnie ważna na Ukrainie, gdzie stała się narzędziem gry politycznej. Rozpoczynająca się 10 października w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie wystawa „Mit Galicji” pozwala skonfrontować mit z faktami historycznymi i perspektywą uwikłanych w tę historię narodów.

Galicji już nie ma. Zniknęła z mapy Europy w 1918 roku wraz z rozpadem monarchii austro-węgierskiej, której była prowincją. Ale wciąż istnieje w świadomości i pamięci zbiorowej dzisiejszych mieszkańców tego regionu. To przestrzeń wyobrażona, z którą czują więź emocjonalną i psychologiczną. Mit Galicji wciąż kształtuje ich tożsamość. Krakowska wystawa to próba odpowiedzi na pytanie, jak powstał i jaki jest współczesny wymiar tego mitu, dlaczego odwołuje się do niego literatura, sztuka i film, a sama galicyjskość jest dziś atrakcyjną marką.

Ekspozycja konfrontuje mityczne wyobrażenia z faktami historycznymi i perspektywą uwikłanych w tę historię narodów. W tym zderzeniu ujawnione zostają wspólne lub odmienne sensy galicyjskości polskiej, ukraińskiej, austriackiej i żydowskiej, tworząc obraz tego, jak mit Galicji funkcjonuje w powszechnej świadomości, kulturze, życiu społecznym i politycznym. Wystawa prezentuje Galicję jako krainę paradoksów. Z jednej strony to tam budziły się narodowe tożsamości i kultury, z drugiej odrębność etniczna zamkniętych w sztucznie utworzonych granicach grup prowadziła do licznych napięć. Najbiedniejsza i najbardziej zacofana prowincja monarchii, za sprawą kolei żelaznych i złóż ropy naftowej, przeżyła skok cywilizacyjny i stała się miejscem narodzin wielu fortun.

„Mit Galicji” to jedna z najważniejszych z prezentowanych w Międzynarodowym Centrum Kultury ekspozycji. Na wystawie znalazło się blisko 600 eksponatów – dzieł sztuki, archiwaliów i artefaktów – dotąd nieeksponowanych w kontekście badań nad Galicją i jej dziedzictwem kulturowym. Wśród nich zobaczymy m.in. prace Jacka Malczewskiego, Maurycego Gottlieba czy Włodzimierza Tetmajera a dzieła współczesnych artystów polskich takich jak Tadeusz Kantor i Mirosław Bałka zawisną obok prac ich ukraińskich kolegów: Jurka Kocha i Włodka Kostyrki. Ekspozycję dopełniają dokumenty historyczne, unikatowy zestaw map archiwalnych i przedmioty codziennego użytku.

Wystawa została podzielona na cztery główne części tematyczne. Pierwsza wprowadza zwiedzających w najważniejsze zagadnienia wystawy. Druga przedstawia mity założycielskie Galicji, których początki wiążą się z rozbiorem Polski, uwzględniając perspektywy polską, ukraińską, austriacką i żydowską. Trzecia prezentuje różne aspekty problematyki galicyjskiej lat 1772–1918, od mapowania, przez ekonomię i infrastrukturę, po religię, edukację i kulturę. Istotnym wątkiem poruszonym w tej sekcji jest autonomia, jaką prowincja uzyskała w 1867 roku oraz rozpadu Galicji i całego cesarstwa austro-węgierskiego. Czwartą sekcję – „Galicja po Galicji” – poświęcono współczesnym odsłonom tego historycznego mitu, dziwnie trwałego sentymentu do Franciszka Józefa, czy komercyjnemu wykorzystaniu Galicji jako marki.

Wystawa jest zwieńczeniem czteroletniego projektu badawczego poświęconego wielonarodowemu dziedzictwu historycznemu obszaru Galicji, który Międzynarodowe Centrum Kultury realizowało we współpracy z wiedeńskim Instytut für den Donauraum und Mitteleuropa. Zaangażowani w projekt eksperci od tematyki galicyjskiej, historycy, pisarze oraz przedstawiciele instytucji kultury trzech krajów: Austrii, Polski i Ukrainy prześledzili kształtowania się mitu Galicji, jego współczesnej recepcji i znaczenia, co stanowiło punkt wyjścia do stworzenia scenariusza ekspozycji. Wystawa powstała we współpracy z Wien Museum, gdzie będzie prezentowana już w marcu 2015 roku.

Mit Galicji, Galeria Międzynarodowego Centrum Kultury, Kraków, Rynek Główny 25, 10 października 2014 – 8 marca 2015, www.mck.krakow.pl

Wystawa została objęta honorowymi patronatami:

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP, profesor Małgorzaty Omilanowskiej; Prezydenta Miasta Krakowa, profesora Jacka Majchrowskiego; Ministra ds. Sztuki, Kultury, Konstytucji i Służby Publicznej Republiki Austrii, doktora Josefa Ostermayera; Burmistrza Wiednia, doktora Michaela Häupla

Organizatorzy wystawy: Międzynarodowe Centrum Kultury oraz Wien Museum

Patroni: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Miasto Kraków

Sponsorzy: Kraków Airport, Andel’s Hotel Cracow

Partnerzy: MPK, Krakowski Kredens, Teatr Bagatela, CA Visual Com

Patroni medialni wystawy: Polskie Radio Program 2, TVP KULTURA, Telewizja M

Stali patroni medialni: TVP Kraków, Radio Kraków Małopolska, Gazeta Wyborcza, Karnet, In your pocket, Herito, Polski Portal Kultury O.pl, AHiCE

Źródło: Materiały prasowe Galerii Międzynarodowego Centrum Kultury

Portret kobiecy...

Kilka miesięcy temu na rynku wydawniczym ukazała się antologia poezji "Portret kobiecy w odwróconej perspektywie...", zawierająca wiersze dwunastu poetek z Czech, Słowenii i Ukrainy. Wczoraj i przedwczoraj w Warszawie można było spotkać się z sześcioma autorkami i ich polskimi tłumaczami. W księgarni "Tarabuk" i ogrodach Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego odbywało się publiczne czytanie poezji - w oryginale i w przekładzie. Ukrainę reprezentowała Hałyna Kruk i Julija Stachiwska. Wszystkim miłośnikom dobrej literatury polecam lekturę antologii, zwłaszcza że prezentowane w niej wiersze są w dwóch wersjach językowych.